पापांकुशा एकादशी व्रत कथा

अर्जुनले सोधे, "हे विश्वेश्वर! आश्विन महिनाको शुक्ल पक्षमा पर्ने एकादशीको नाम के हो? यो व्रत बस्दा के फल प्राप्त हुन्छ? कृपया यसलाई विस्तारमा बताउनुहोस्।"

भगवान श्रीकृष्णले भन्नुभयो - "कुन्तीनन्दन! आश्विन महिनाको शुक्ल पक्षमा पर्ने एकादशीको नाम पापांकुशा एकादशी हो। यो व्रत बस्नाले सबै पापहरू नष्ट हुन्छन् र व्रत बस्ने व्यक्तिले अक्षय पुण्य प्राप्त गर्दछ।

यस एकादशीमा इच्छित फल प्राप्त गर्न भगवान विष्णुको पूजा गर्नुपर्छ। यो पूजा गरेर मानिसले स्वर्गको सुख प्राप्त गर्न सक्छ। हे अर्जुन! जसले कठोर तपस्याबाट फल प्राप्त गर्छन्, उनीहरूले यस एकादशीका दिन क्षीरसागरमा शेषनागमा शयन गर्ने भगवान विष्णुलाई प्रणाम गरेर मात्रै पनि सोही बराबरको फल प्राप्त गर्नेछन्। उनीहरूले यमराजको यातना सहनु पर्दैन। हे पार्थ! विष्णुका भक्तहरू जसले भगवान शिवको निन्दा गर्छन्, वा शिवका भक्तहरू जसले भगवान विष्णुको निन्दा गर्छन्, उनीहरूले अन्ततः नरकको सजाय भोग्नुपर्नेछ।

पापांकुशा एकादशीको व्रतको फल एक हजार अश्वमेध यज्ञ र सय राजसूय यज्ञको संयुक्त फल भन्दा धेरै गुणा बढी हुन्छ। यस व्रतबाट प्राप्त हुने पुण्य ती यज्ञहरूको कुल फलको सोह्रौं भाग भन्दा पनि बढी छ। त्यसैले संसारमा पापांकुशा एकादशीको व्रतसँग तुलना गर्न सकिने अर्को कुनै व्रत छैन।

संसारमा यो एकादशी जस्तो पवित्र अरू कुनै दिन छैन। जसले एकादशीको व्रत बस्दैनन्, उनीहरू प्रायः पापको भारले थिचिएका हुन्छन्। जसले कुनै पनि कारणले यो विशेष एकादशीको व्रत बस्छ, उसले यमराजको सामना गर्नु पर्दैन।

एकादशीको व्रत बस्नाले स्वस्थ शरीर, सुन्दर जीवनसाथी र धन-सम्पत्ति प्राप्त हुन्छ। अन्ततः यसले मानिसलाई स्वर्ग पुर्याउँछ। जो यस एकादशीको रातमा जाग्राम बस्छन्, उनीहरूले सजिलै स्वर्ग प्राप्त गर्न सक्छन्।

एकादशीको व्रत बस्नाले व्यक्तिले आफ्नो मातृपक्षका दस, पितृपक्षका दस र पति वा पत्नीको पक्षका दस पुर्खाहरूको आत्माको उद्धार गर्न सक्छ। यी पुर्खाहरू, सुन्दर आभूषणहरूले सजिएका र भगवान विष्णुको स्वरूप धारण गरेका, विष्णु लोकमा गएको विश्वास गरिन्छ।

आश्विन महिनाको शुक्ल पक्षमा पर्ने पापांकुशा एकादशीको व्रत निर्धारित विधिपूर्वक बस्ने व्यक्तिले विष्णु लोक प्राप्त गर्नेछ।

यसबाहेक, एकादशीका दिन भूमि, गाई, अन्न, जल, जुत्ता, लुगा र छाता आदि दान गर्नेहरूले यमराजको सामना गर्नु पर्दैन।

आर्थिक अवस्था कमजोर भएका व्यक्तिहरूले पनि आफ्नो क्षमता अनुसार दान गरेर पुण्य कमाउने प्रयास गर्नुपर्छ।

जसले पोखरी, बगैंचा, अतिथि गृह, पानी पँधेरो र यस्तै परोपकारी कामहरू गर्छन्, उनीहरूले नरकको यातना भोग्नु पर्दैन। त्यस्ता व्यक्तिहरूले यस संसारमा स्वस्थ र लामो जीवन, सन्तान र धन-सम्पत्तिको सुख भोग्छन्। अन्ततः उनीहरू स्वर्ग पुग्छन् र भगवान श्रीहरिको कृपाले दुर्भाग्यबाट बच्छन्।"

संक्षिप्त सार (कथा-सार)

मानिसले पापकर्मबाट टाढा रहने दृढ संकल्प गर्नुपर्छ। भगवान विष्णुको कुनै पनि रूपमा ध्यान र स्मरण गर्नु लाभदायक हुन्छ र यसले पाप हटाउन सहयोग गर्दछ, तर एकादशीको दिन भगवानको स्मरण र गुणगान गर्नाले सबै कष्टहरू कम हुन्छन् र पापहरू समाप्त हुन्छन्।