चन्द्रग्रहण

यदि चन्द्र ग्रहण दुई मितिमा फैलिन्छ — मध्यरातअघि सुरु भई मध्यरातपछि समाप्त हुन्छ भने — यसलाई त्यो मितिको मानिन्छ जुन दिन यसको अधिकतम चरण (maximum phase) हुन्छ, भलै दुवै चरणहरू प्राविधिक रूपमा अघिल्लो दिनमै सुरु भएका होऊन्।

चन्द्रोदय र चन्द्रास्त समय लम्बन (parallax) अनुसार सच्याइएको हुन्छ, जसले ग्रहण हेर्ने सही समय दिन्छ।

चन्द्र ग्रहण धार्मिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण तब मात्र हुन्छ जब यसको खग्रास/खण्डग्रास (umbral) चरण नाङ्गो आँखाले देखिन्छ। उपच्छाया (penumbral) ग्रहण नाङ्गो आँखाले देखिँदैन, त्यसैले यसमा कुनै अनुष्ठान लागू हुँदैन — धेरैजसो हिन्दू पात्रोहरूमा उपच्छाया ग्रहण उल्लेख नै गरिँदैन।

दृश्यता स्थानअनुसार फरक हुन्छ: यदि तपाईंको शहरबाट ग्रहण देखिँदैन भने, नजिकैको शहरबाट देखिए पनि, सुतक सावधानी अपनाउनु पर्दैन। ध्यान दिनुहोस् — यहाँ “दृश्यता” भन्नाले खगोलीय दृश्यता (तपाईंको आकाशमा ग्रहण हुनु) बुझिन्छ, बादल वा मौसमका कारण नदेखिनु होइन — बादलले चन्द्रमा छोपे पनि ग्रहण भइरहेको मानिन्छ।