सत्यनारायण कथा - प्रथम अध्याय

महामुनि ऋषि व्यास जी ले भन्नुभयो, "धेरै समय पहिले, नैमिषारण्य तीर्थमा, शौनकादिका अठासी हजार ऋषिहरूले पुराणवेत्ता श्री सूतजी सँग सोधे, 'हे सूतजी! यस कलियुगमा वेदको ज्ञान नभएका मानिसहरूले कसरी भगवानको भक्ति प्राप्त गर्नेछन् र उनीहरूको उद्धार कसरी हुनेछ? हे महामुनि! हामीलाई यस्तो कुनै व्रत वा तपस्या बताउनुहोस्, जसलाई गर्दा छोटो समयमा नै पुण्य प्राप्त होस् र मनोकाङ्क्षित फल पनि प्राप्त होस्। हामी यस्तो कथा सुन्न धेरै इच्छुक छौं।'"

यस प्रश्नमा, शास्त्रका ज्ञाता श्री सूतजीले भन्नुभयो, "हे वैष्णवहरू, अत्यन्त सम्मानितहरू! तपाईंहरू सबैले प्राणीहरूको कल्याणका बारेमा सोध्नुभएको छ। अब म तपाईंहरूलाई त्यो महान् व्रतको बारेमा बताउनेछु जुन महान् ऋषि नारदजी ले भगवान श्री लक्ष्मीनारायण सँग सोध्नुभएको थियो र भगवान लक्ष्मीनारायणले ऋषि नारदजीलाई बताउनुभएको थियो, तपाईंहरू सबैले यो कथा ध्यान दिएर सुन्नुहोस्।"

मुनिनाथ सुनो यह सत्यकथा सब कालहि होय महासुखदायी। ताप हरे, भव दूर करे, सब काज सरे सुख की अधिकायी॥ अति संकट में दुःख दूर करै सब ठौर कुठौर में होत सहायी। प्रभु नाम चरित गुणगान किए बिन कैसे महाकलि पाप नसायी॥

महान् ऋषि नारदले अरूको कल्याणका लागि सबै लोकहरूमा घुम्दै गर्दा एक पटक मृत्युलोक मा पुग्नुभयो। यहाँ, लगभग सबै मानव प्राणीहरू आ-आफ्नो कर्म अनुसार धेरै कष्ट र समस्याहरू भोगिरहेको देखेर उनले सोचे कि कुन प्रयास गर्दा जीवित प्राणीहरूको कष्ट निश्चित रूपमा दूर हुनेछ। यही विचार मनमा लिएर श्री नारद विष्णु लोक जानुभयो।

त्यहाँ उनले भगवान नारायण लाई देखे, जो श्वेत वर्णका र चार हात भएका देवता हुनुहुन्थ्यो, जसका हातमा शंख, चक्र, गदा र पद्म थियो र उहाँले वनमाला लगाउनुभएको थियो र उहाँको स्तुति गर्न थाल्नुभयो। नारदजीले भन्नुभयो, "हे भगवान! तपाईं अत्यन्त शक्तिशाली हुनुहुन्छ, मन र वचन पनि तपाईंको नजिक पुग्न सक्दैन, तपाईंको आदि, मध्य र अन्त्य पनि छैन। तपाईं निराकार रूपले भक्तहरूको कष्ट नाश गर्ने हुनुहुन्छ। म तपाईंलाई प्रणाम गर्दछु। मेरो पूर्ण सम्मान छ।"

नारदजीको यस्तो प्रार्थना सुनेर भगवान विष्णुले भन्नुभयो, "हे योगीराज! तपाईंको मनमा के छ? तपाईं कुन उद्देश्यले यहाँ आउनुभएको हो? बिना हिचकिचाहट भन्नुहोस्।"

तब ऋषिहरूमा श्रेष्ठ नारद मुनिले भन्नुभयो, "मर्त्यलोकमा धेरै जन्महरूमा जन्मिएका सबै मानवहरू आफ्नै कर्मका कारण विभिन्न प्रकारका कष्टहरू भोगिरहेका छन्। हे भगवान! यदि तपाईंको ममाथि कृपा छ भने मलाई बताउनुहोस् कि थोरै प्रयासले मात्र मानवका ती सबै कष्टहरू कसरी हटाउन सकिन्छ?"

भगवान विष्णुले भन्नुभयो, "हे नारद! तपाईंले मानव कल्याणका लागि यो धेरै राम्रो प्रश्न सोध्नुभएको छ। मानिसलाई मोहबाट मुक्त गर्ने व्रतको बारेमा म तपाईंलाई बताउँछु, सुन्नुहोस्, जो महान् पुण्य दान गर्दछ, ऊ स्वर्ग जानेछ। र आज म तपाईंलाई बताउँछु कि भगवान श्री सत्यनारायण को यो व्रत बसेर मानिसले यस पृथ्वीमा सबै प्रकारका सुखहरू भोगेर मृत्युपछि मोक्ष प्राप्त गर्दछ।" यस्तो वचन सुनेर नारद मुनिले भन्नुभयो, "हे भगवान! त्यो व्रतको नियम के हो? फल के हो? यो व्रत पहिले कसले बसेको थियो र यो व्रत कुन दिन बस्नुपर्छ? कृपया मलाई विस्तारमा सम्झाउनुहोस्।"

भगवान विष्णुले भन्नुभयो, "हे नारद! यो व्रत जसले सबै दुःख र पीडा हटाउँछ, र सबै प्रकारका रोगहरू नाश गर्दछ, सबै ठाउँमा विजय दिलाउनेछ। कुनै पनि दिन, व्यक्तिले आफ्ना साथीहरू, परिवार र ब्राह्मणहरूसँग साँझमा निष्ठा र भक्तिपूर्वक भगवान श्री सत्यनारायणको पूजा गर्नुपर्छ। नैवेद्य, केराको फल, घिउ, चिनी वा गहुँको पीठो लिनुहोस् (गहुँको अभावमा यी सबै भक्तिपूर्वक लिन सकिन्छ)। भगवान सत्यनारायणलाई भोजन अर्पण गर्नुहोस् र त्यसपछि भगवान सत्यनारायणको स्मरण गर्दै रात बिताउनुहोस्। यदि तपाईंले व्रत बस्नुभयो भने, तपाईंको इच्छाहरू पक्कै पूरा हुनेछन्, विशेष गरी कलियुगमा, कम समय र कम पैसामा ठूलो पुण्य प्राप्त गर्ने यो एक मात्र उपाय हो।"

॥ इति श्री सत्यनारायण व्रत कथा प्रथम अध्याय सम्पूर्ण ॥