अर्जुनधारा (Arjun Dhara)

अर्जुनधारा

झापा जिल्लाको अर्जुनधारा नगरपालिकामा अवस्थित अर्जुनधारा मन्दिरलाई 'पूर्वको पशुपति' भनेर चिनिन्छ। यसको धार्मिक महिमा र वास्तुकला पशुपतिनाथसँग मिल्दोजुल्दो भएकाले यो नाम दिइएको हो।

पौराणिक पृष्ठभूमि

अर्जुनधाराको इतिहास महाभारत कालसँग जोडिएको छ:

• पाण्डवहरूको गुप्तवास र गाई हरण: पाँच पाण्डवहरू र द्रौपदी गुप्तवासका क्रममा विराट राजाको राज्यमा लुकेर बसेका थिए। त्यसै समयमा कौरवहरूले विराट राजाका नौ लाख गाईहरू हरण गरेर लगेका थिए।
• पर्जन्य अस्त्र र जलको उत्पत्ति: अर्जुनले कौरवहरूसँग युद्ध गरी गाईहरू फिर्ता ल्याए। फिर्ता ल्याउने क्रममा यस स्थानमा आइपुग्दा गाईहरू निकै तिर्खाएका थिए। कतै पानी नभेटिएपछि अर्जुनले आफ्नो 'पर्जन्य अस्त्र' (वाण) जमिनमा प्रहार गरे, जसबाट जलको धारा निस्कियो। त्यही धाराबाट गाईहरूले पानी पिएका हुनाले यस ठाउँको नाम 'अर्जुनधारा' रहन गएको हो।

भौतिक संरचना र धार्मिक विश्वास

• पवित्र जल र चर्मरोग निवारण: मन्दिर परिसरको बीचमा एउटा ठूलो पोखरी छ, जसको दक्षिणतर्फ पञ्चधातुबाट निर्मित ५ वटा धाराहरू छन्। यहाँबाट सधैँ चिसो पानी बगिरहन्छ। जनविश्वास अनुसार यहाँको जलमा स्नान गर्दा चर्मरोग (छालाको रोग) निको हुने र पाप पखालिने विश्वास गरिन्छ।
• मुख्य आकर्षण: पोखरीको बीचमा अर्जुनले वाण हानेर पानी निकालिरहेको र गाईहरूले पानी पिइरहेको सुन्दर मूर्ति छ।
• वेदविद्यापीठ: यहाँ परम्परागत गुरुकुल र संस्कृत शिक्षाका लागि वेदविद्यापीठ सञ्चालनमा छ, जसले वैदिक शिक्षाको संरक्षण गरिरहेको छ।

पर्व र मेलाहरू

महाशिवरात्रि, बालाचतुर्दशी र श्रावण महिनाभर यहाँ विशेष मेला लाग्दछ। श्रावणको सोमबार बोलबमका यात्रीहरूको ठूलो उपस्थिति रहन्छ। मन्दिरको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्वका कारण २०५५ सालमा अर्जुनधाराको चित्र अंकित हुलाक टिकट समेत जारी गरिएको थियो।