कामिका एकादशी व्रत कथा

अर्जुनले भन्नुभयो - "हे भगवान! मैले आषाढ महिनाको शुक्ल पक्षमा पर्ने देवशयनी एकादशीको विस्तृत वर्णन सुनेको छु। कृपया श्रावण महिनाको कृष्ण पक्षमा पर्ने एकादशीको कथा सुनाउनुहोस्। यस एकादशीको नाम के हो? यसलाई पालना गर्ने विधि के हो? यस एकादशीमा कुन देवताको पूजा गरिन्छ र यो व्रत बस्दा कस्तो फल प्राप्त हुन्छ?"

भगवान श्रीकृष्णले भन्नुभयो - "हे महान धनुर्धर! अब म तिमीलाई श्रावण महिनामा पर्ने एकादशीको पवित्र कथा सुनाउँछु। कृपया ध्यान दिएर सुन। एकादशीको यो पवित्र कथा एकपटक भीष्म पितामहले नारदलाई मानिसहरूको कल्याणका लागि सुनाउनुभएको थियो।"

एकपटक नारदले भन्नुभयो - "हे पितामह! आज म श्रावण महिनाको कृष्ण पक्षको एकादशीको कथा सुन्न चाहन्छु। त्यसैले, कृपया यस एकादशीको विधिको साथमा यसको कथा सुनाउनुहोस्।"

नारदको इच्छा सुनेपछि भीष्म पितामहले भन्नुभयो - "हे नारद! तपाईंले धेरै राम्रो अनुरोध गर्नुभएको छ। अब ध्यान दिएर सुन्नुहोस् - श्रावण महिनाको कृष्ण पक्षको एकादशीलाई कामिका भनिन्छ। यस एकादशीको कथा मात्र सुन्नाले वाजपेय यज्ञ गरे बराबरको पुण्य प्राप्त हुन्छ। कामिका एकादशीको व्रतमा शङ्ख, चक्र र गदा धारण गर्ने भगवान विष्णुको पूजा गर्नुपर्छ। जसले यस एकादशीमा भगवान विष्णुलाई धूप, दीप र नैवेद्यले पूजा गर्छन्, उनीहरूले गंगा स्नान गर्दा प्राप्त हुने फलभन्दा पनि बढी लाभ प्राप्त गर्छन्।

सूर्य ग्रहण र चन्द्र ग्रहणको समयमा केदार र कुरुक्षेत्रमा स्नान गर्दा प्राप्त हुने पुण्य कामिका एकादशीको दिन भक्तिपूर्वक भगवान विष्णुको पूजा गर्नाले प्राप्त हुन्छ।

श्रावण महिनामा भक्तिपूर्वक भगवान विष्णुको पूजा गर्दा प्राप्त हुने फल समुद्र र वनसहितको पृथ्वी दान गर्दा प्राप्त हुने पुण्य भन्दा बढी हुन्छ।

व्यतिपातको समयमा गण्डकी नदीमा स्नान गर्दा प्राप्त हुने पुण्य भगवान विष्णुको पूजा गर्दा प्राप्त हुने पुण्यसँग बराबर हुन्छ।

भगवानको पूजाको फल संसारमा सबैभन्दा महान छ। त्यसैले, यदि कसैले भक्तिपूर्वक भगवानको पूजा गर्न सक्दैन भने, उसलाई श्रावण महिनाको कृष्ण पक्षमा कामिका एकादशीको व्रत बस्न सल्लाह दिइन्छ।

गहनाले सजिएको बाछासहितको गाई दान गर्दा प्राप्त हुने पुण्य कामिका एकादशीको व्रत बस्दा प्राप्त हुने पुण्यसँग बराबर हुन्छ।

जुन उत्तम ब्राह्मणहरूले श्रावण महिनाको कृष्ण पक्षमा कामिका एकादशीको व्रत बस्छन् र भगवान विष्णुको पूजा गर्छन्, उनीहरूले सबै देव, नाग, किन्नर, पितृ र अन्यको आशीर्वाद प्राप्त गर्छन्। त्यसैले, जो मानिस पापसँग डराउँछन्, उनीहरूले यो व्रत उचित विधिपूर्वक पालना गर्नुपर्छ।

सांसारिक मामिला र पापको सागरमा फसेकाहरूले मुक्तिका लागि कामिका एकादशीको व्रत बस्नुपर्छ।

कामिका एकादशीको व्रत पापहरू हटाउन प्रभावकारी छ र संसारमा यो भन्दा राम्रो अर्को कुनै उपाय छैन जसले पापहरूलाई यति पूर्ण रूपमा नष्ट गर्दछ।

हे नारद! भगवान आफैले भन्नुभएको छ कि आध्यात्मिक ज्ञानबाट प्राप्त हुने पुण्य कामिका एकादशीको व्रत बसेर कमाएको पुण्य भन्दा कम हुन्छ। यो व्रत बस्नाले व्यक्ति मृत्युका देवता यमको न्यायको अधीनमा हुँदैन, न त उसले नरकको यातना भोग्नुपर्छ। बरु, उनीहरू स्वर्गका लागि योग्य हुन्छन्।

जसले यस दिन तुलसीको पातले भक्तिपूर्वक भगवान विष्णुको पूजा गर्छन्, उनीहरू भौतिक संसारको सागरबाट अलग रहन्छन्, जसरी कमलको फूल पानीमा रहेर पनि पानीबाट अलग रहन्छ।

तुलसीको पातले भगवान विष्णुको पूजा गर्दा प्राप्त हुने पुण्य एक पटक सुन र चार पटक चाँदी दान गर्दा प्राप्त हुने पुण्यसँग बराबर हुन्छ। भगवान विष्णु रत्न, मोती, मणि र अन्य गहनाभन्दा तुलसीको पातबाट बढी प्रसन्न हुनुहुन्छ।

जसले तुलसीको पातले भगवानको पूजा गर्छन्, उनीहरूका सबै पापहरू नष्ट हुन्छन्।

हे नारद! म भगवानको अत्यन्तै प्रिय तुलसीलाई ढोग गर्दछु।

तुलसीको दर्शन मात्रले सबै पापहरू नष्ट हुन्छन् र तुलसीलाई स्पर्श मात्र गर्नाले शरीर शुद्ध हुन्छ।

तुलसीलाई जल अर्पण गर्नाले व्यक्तिका यमका सबै यातनाहरू नष्ट हुन्छन्। जसले भक्तिपूर्वक भगवानको कमलको चरणमा तुलसी अर्पण गर्छन्, उनीहरूले मुक्ति प्राप्त गर्छन्।

जसले कामिका एकादशीको रातमा जाग्राम बसेर दीप दान गर्छन्, उनीहरूले यति धेरै पुण्य संचित गर्छन् कि चित्रगुप्त पनि उनीहरूका सबै गुणहरू रेकर्ड गर्न असमर्थ हुन्छन्।

एकादशीको दिन, जसले भगवानको अगाडि दीप प्रज्वलन गर्छन्, उनीहरूका पितृहरूले स्वर्गमा अमृत पिउन पाउँछन्।

जसले भगवानको अगाडि घिउ वा तिलको तेलले दीप बाल्छन्, उनीहरूले सूर्यलोकमा पनि हजारौँ दीपको चमक प्राप्त गर्छन्।

प्रत्येक व्यक्तिले कामिका एकादशीको व्रत बस्नुपर्छ।

यो व्रत बस्नाले ब्रह्महत्याको पाप लगायत सबै पापहरू नष्ट हुन्छन्। यस संसारमा सुख भोग गरेपछि, व्यक्ति अन्ततः विष्णुलोक पुग्छ। कामिका एकादशीको महिमा सुन्नाले वा पढ्नाले व्यक्ति स्वर्गलोक जान्छ।"

सारांश (कथा-सार)

भगवान श्री हरि सर्वोच्च हुनुहुन्छ। उहाँ आफ्ना भक्तहरूको साँचो भक्तिबाट सजिलै प्रसन्न हुनुहुन्छ। तुलसी भगवान विष्णुको प्रिय हो। भगवान श्री हरि हीरा, मोती, सुन र चाँदीबाट त्यति प्रसन्न हुनुहुन्न जति उहाँ तुलसीदल अर्थात् तुलसीको पात अर्पण गर्नाले प्रसन्न हुनुहुन्छ।