चन्दननाथ मन्दिर (Chandannath Mandir)

जुम्ला जिल्लाको सदरमुकाम खलङ्गामा अवस्थित चन्दननाथ मन्दिर कर्णाली क्षेत्रकै एक अत्यन्तै महत्वपूर्ण धार्मिक, ऐतिहासिक र सांस्कृतिक धरोहर हो। यो मन्दिर भगवान दत्तात्रेय (ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरको एकीकृत रूप) र भैरवनाथको पूजाका लागि प्रसिद्ध छ।

इतिहास र पौराणिक पृष्ठभूमि

चन्दननाथ मन्दिरको इतिहास मध्यकालीन कल्याल वंशका राजाहरूको पालामा भएको मानिन्छ। जनश्रुति अनुसार, भारतको कश्मीरबाट आएका सिद्ध महात्मा चन्दननाथ बाबाले यहाँ भगवान दत्तात्रेयको मूर्ति स्थापना गरेका थिए। उनैले जुम्लामा प्रसिद्ध 'कालीमार्सी' धानको बीउ ल्याएर खेती सुरु गराएको जनविश्वास छ। यहाँ हरेक वर्ष नयाँ अन्नको 'नुवागी' खाने चलन चन्दननाथ मन्दिरबाटै सुरु हुन्छ।

वास्तुकला

यो मन्दिर परम्परागत प्यागोडा शैलीमा निर्माण गरिएको छ, जसको छाना दुई तहको छ। मन्दिर निर्माणमा स्थानीय ढुङ्गा, काठ र माटोको प्रयोग गरिएको छ। मन्दिरका टुँडाल र ढोकाहरूमा अत्यन्तै कलात्मक काष्ठकला देख्न सकिन्छ, जसमा विभिन्न देवीदेवताका आकृतिहरू कुँदिएका छन्।

५२ हाते लिङ्गोको परम्परा

यहाँको सबैभन्दा अनौठो र प्रसिद्ध परम्परा हरेक वर्ष घटस्थापनाका दिन ५२ हात लामो लिङ्गो फेर्ने हो। वर्षमा ५२ हप्ता हुने भएकाले वर्षभरि सुख-शान्ति कायम रहोस् भन्ने कामनाका साथ ५२ हात लामो लिङ्गो र सोही लम्बाइको ध्वजा ठड्याइन्छ। लिङ्गो ठड्याउने कार्यमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र स्थानीय भक्तजनहरूको ठूलो सहभागिता रहन्छ। जुम्लावासीले मन्दिरमा नयाँ लिङ्गो ठड्याएपछि मात्र आफ्नो घरमा जमरा राख्ने गर्छन्।

पर्वहरू

• घटस्थापना: नयाँ लिङ्गो फेर्ने र नुवागी खाने विशेष दिन।
• महाशिवरात्रि: यस अवसरमा यहाँ ठूलो मेला र विशेष पूजाआजा गरिन्छ।
• कृष्ण जन्माष्टमी: मन्दिरमा भक्तजनहरूको ठूलो घुइँचो लाग्ने अर्को प्रमुख पर्व।