छायाँनाथ मन्दिर (Chhayanath Mandir)

मुगु जिल्लामा अवस्थित छायाँनाथ मन्दिर (छायाँक्षेत्र धाम) हिन्दू र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको एक परम पवित्र तीर्थस्थल हो। समुद्री सतहबाट करिब ४,५०० देखि ४,८२० मिटरको उचाइमा रहेको यस धामलाई मानसरोवर कैलाश पछिको दोस्रो ठूलो धाम मानिन्छ।

धार्मिक महत्व र पौराणिक कथा

स्वस्थानी व्रतकथा अनुसार, भगवान शिवले सतीदेवीको मृत शरीर बोकेर हिँड्ने क्रममा शरीर गलेर बाँकी रहेका अन्तिम सबै अङ्गहरू (छायाँ) यही ठाउँमा पतन भएकाले यसको नाम 'छायाँनाथ' रहन गएको हो। त्यसैले यसलाई अन्तिम शक्तिपीठको रूपमा पनि लिइन्छ। हिन्दूहरूले यसलाई शिवको रूपमा र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले 'एब्लाङ' वा अवलोकितेश्वरको रूपमा पूजा गर्छन्।

इतिहास र यात्रा (छायाँनाथ यात्रा)

मुगुको चैन गाउँमा रहेको मूल मन्दिरको स्थापना वि.सं. १८१९ मा भएको मानिन्छ। वि.सं. १८३६ मा सुन्दर चौलागाईं उपाध्यायले यहाँ ठाकुरज्यू (शिव), विष्णु, गणेश र बुद्धका मूर्तिहरू स्थापना गरेका थिए।

• छायाँनाथ यात्रा: प्रत्येक वर्ष साउन महिनाको शुक्ल अष्टमीदेखि जनैपूर्णिमासम्म यहाँ विशेष मेला लाग्छ। चैन गाउँबाट ठाकुरज्यूको मूर्ति (गाथ) लाई पुजारी, बाजागाजा र सुरक्षाकर्मीसहित छायाँनाथ धामसम्म लगिन्छ।
• भक्तजन: यस यात्रामा कर्णाली र सुदूरपश्चिमका १५ भन्दा बढी जिल्लाहरूका साथै भारतको उत्तराखण्ड र हिमाञ्चल प्रदेशबाट समेत हजारौँ तीर्थालुहरू सहभागी हुन्छन्।

पर्यटकीय आकर्षण

रारा ताल नजिकै हिमालको काखमा रहेको यो क्षेत्र प्राकृतिक रूपमा पनि अत्यन्तै सुन्दर छ। मन्दिरभन्दा माथि शिव, पार्वती र विष्णुका मूर्तिहरू अङ्कित प्राकृतिक गुफाहरू रहेका छन्। छायाँनाथको दर्शन गर्नाले पितृहरूले मुक्ति पाउने र मनोकाङ्क्षा पूरा हुने जनविश्वास छ।