छिन्नमस्ता भगवती (Chhinnamasta Bhagwati)

छिन्नमस्ता भगवती मन्दिर (सखडा भगवती) सप्तरी जिल्लाको राजविराजबाट करिब १० किलोमिटर दक्षिणमा सखडा भन्ने स्थानमा अवस्थित छ। यो नेपाल र भारत (विशेषगरी बिहार) का हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको ठूलो आस्थाको केन्द्र हो।

इतिहास र नामकरण

यो मन्दिरको स्थापना १३औँ शताब्दीमा सिम्रौनगढका कर्णाटवंशी राजा शक्रसिंह देवले गरेको मानिन्छ। उनले आफ्नो कुलदेवीको रूपमा यहाँ मूर्ति स्थापना गरी आफ्नो नामबाट 'शक्रेश्वरी' राखेका थिए, जुन पछि अपभ्रंश भएर 'सखडा' हुन पुग्यो। सन् १३२४ तिर दिल्लीका सुल्तान गयासुद्दिन तुगलकको सेनाले आक्रमण गर्ने क्रममा मूर्तिको शिर काटिदिएको विश्वास गरिन्छ। शिर नभएको (छिन्न भएको) हुनाले देवीलाई 'छिन्नमस्ता' भन्न थालिएको हो।

विशेषता र पञ्चभगिनी

मन्दिरको गर्भगृहमा भगवतीको कालो रङको बुट्टेदार मूर्ति छ। यसको साथमा दक्षिणकाली, महिषमर्दिनी, चामुण्डा र भैरवीका मूर्तिहरू पनि छन्, जसलाई सामूहिक रूपमा 'पञ्चभगिनी' (पाँच दिदीबहिनी) भनिन्छ। यहाँ तान्त्रिक विधिबाट पूजा गरिन्छ। महाअष्टमीको रातमा ५६ प्रकारका परिकार चढाएर मध्यरातमा विशेष पूजा गर्ने परम्परा छ।

धार्मिक विश्वास र पर्वहरू

• बलि प्रथा: यहाँ बोका, भेंडा, परेवा र माछाको बलि दिने गरिन्छ। बलि दिँदा निस्केको रगतमा झिँगा नबस्ने र लुगामा लागे पनि दाग नलाग्ने जस्ता अनौठा जनविश्वासहरू रहेका छन्।
• पर्व: बडादशैँ र चैते दशैँमा यहाँ सबैभन्दा ठूलो मेला लाग्दछ। नयाँ सवारी साधन किनेपछि आशीर्वाद लिन यहाँ ल्याउने विशेष चलन पनि छ।
• शान्ति सागर: मन्दिर परिसरमा रहेको यो पवित्र पोखरीमा स्नान गरेर पूजा गर्नाले मनोकामना पूरा हुने धार्मिक विश्वास छ।