डिग्रे साइकुमारी (Digre Saikumari)

रुकुम पश्चिमको मुसिकोट नगरपालिका थर्पुमा अवस्थित डिग्रे साइकुमारी भगवती मन्दिर कर्णाली प्रदेशकै एक प्रसिद्ध धार्मिक तथा ऐतिहासिक शक्तिपीठ हो।

इतिहास र किम्बदन्ती

धार्मिक विश्वास अनुसार यस मन्दिरको उत्पत्ति द्वापर युगको अन्त्यतिर भएको मानिन्छ। मन्दिरमा फेला परेको वि.सं. १६४१ को एउटा घण्टीले यो स्थान कम्तीमा १६औं शताब्दीदेखि नै धार्मिक केन्द्र रहेको पुष्टि गर्छ। प्रचलित कथा अनुसार, मुसिकोटे राजाका 'कामु' र 'धेनु' नामका गाईहरूले एउटा शिलामा दूध चढाएको देखेपछि त्यहाँ देवीको शक्ति रहेको थाहा पाएर मन्दिर निर्माण गरिएको हो।

सगाल नाच (लट्ठी नाच)

डिग्रे मेलाको सबैभन्दा मुख्य र मौलिक आकर्षण 'सगाल नाच' (वा सकाल नाच) हो। यो नाच विशेषगरी मुसिकोटको साँख गाउँका भक्तजनहरूले नाच्ने गर्दछन्। देवीको शक्तिलाई नकारात्मक ऊर्जाबाट जोगाउन लट्ठी र भाला बोकेर बाजागाजासहित नाच्ने गरिन्छ। मन्दिर परिसरमा लट्ठीहरू एक-आपसमा जुधाएर नाचिने भए तापनि कसैलाई चोटपटक लाग्दैन भन्ने जनविश्वास छ।

डिग्रे मेला र विशेषता

• समय: हरेक वर्ष हरिबोधनी एकादशीदेखि कार्तिक शुक्ल पूर्णिमासम्म ५ दिन भव्य मेला लाग्दछ।
• पानीको रहस्य: मेलामा भक्तजनको भीड जति बढ्दै जान्छ, मन्दिर नजिकै रहेका ढुङ्गे धाराहरूमा पानीको सतह पनि बढ्दै जाने अनौठो विशेषता यहाँ देख्न सकिन्छ।
• पूजा: यहाँ मनोकामना पूरा गर्न बोकाको बलि दिने चलन छ। रुकुम, रोल्पा, सल्यान र छिमेकी देश भारतबाट समेत हजारौं दर्शनार्थीहरू यहाँ आउने गर्दछन्।