माइपोखरी (Mai Pokhari)

इलाम जिल्लाको सन्दकपुर गाउँपालिकामा अवस्थित माइपोखरी एक प्रसिद्ध धार्मिक, पर्यटकीय तथा जैविक विविधताले भरिपूर्ण स्थल हो। समुद्री सतहबाट करिब २,१०० मिटरको उचाइमा रहेको यो पोखरी प्राकृतिक रूपमा तारा आकारको छ।

धार्मिक महत्त्व र ९ कुनाको रहस्य

माइपोखरीका ९ वटा कुनाहरूलाई नवदुर्गा (९ देवीहरू) को प्रतीक मानिन्छ। प्रत्येक कुनामा विभिन्न देवी-देवताहरूको वास रहेको विश्वास गरिन्छ। यो पोखरीलाई साक्षात् भगवतीको रूप मानिने हुनाले यहाँ बलि प्रथा पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ। भक्तजनहरूले यहाँ परेवा उडाउने र फूल-अक्षताले पूजा गर्ने गर्दछन्।

किंवदन्ती र लोकविश्वास

• सात माई दिदीबहिनी: प्रचलित लोककथा अनुसार सात माई दिदीबहिनीमध्ये एक भगवतीको रूपमा यहीँ पोखरी भएर बसेकी हुन्।
• राजा मरुत: प्राचीन कालमा राजा मरुतले यहाँका ९ वटा कुनामा मन्दिर बनाएर यज्ञ गरेको जनश्रुति छ।
• चराले सफा गर्ने: पोखरीमा रुखका पातहरू खस्नासाथ चराहरूले ठुँगले टिपेर बाहिर फाल्ने र पोखरीलाई सधैँ सफा राख्ने अनौठो प्राकृतिक दृश्य यहाँ देख्न सकिन्छ।
• पाण्डवहरू: द्वापर युगमा वनवासको क्रममा पाँच पाण्डवहरू यहाँ आएको विश्वास गरिन्छ।

प्राकृतिक र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान

• रामसार सूची: जैविक विविधता र सिमसारको महत्त्वका कारण माइपोखरीलाई सन् २००८ मा रामसार सूचीमा सूचीकृत गरिएको थियो।
• दुर्लभ वनस्पति: यहाँ विश्वकै दुर्लभ मानिने गलैँचे झ्याउ (Sphagnum Moss) पाइन्छ।

मेला र उत्सव

यहाँ लाग्ने सबैभन्दा ठूलो मेला ठूली एकादशी (हरिबोधनी एकादशी) हो। यस समयमा नेपाल र भारतका विभिन्न स्थानबाट हजारौँ भक्तजनहरू आउने गर्दछन्। वैशाखे पूर्णिमाका दिन पनि यहाँ विशेष पूजा र उत्सव मनाइन्छ।