विन्ध्यवासिनी मन्दिर (Bindhyabasini Mandir - Birgunj)

पर्सा जिल्लाको वीरगञ्ज सहर र आसपासका क्षेत्रमा 'विन्ध्यवासिनी' नामले दुई महत्वपूर्ण शक्तिपीठहरू परिचित छन्, जसको स्थानीय धार्मिक जीवनमा ठूलो महत्व छ।

१. विन्ध्यवासिनी मन्दिर (केहुनीया)

वीरगञ्ज बजारबाट करिब ८-१० किलोमिटर पश्चिममा पर्ने केहुनीया गाउँमा यो ऐतिहासिक मन्दिर अवस्थित छ।

• इतिहास: जनश्रुति अनुसार यस मन्दिरको स्थापना तत्कालीन राजा रणबहादुर शाहले गरेका थिए। मन्दिरमा रहेको ताम्रपत्र अनुसार वि.सं. १९३४ मा यहाँ मूर्तिको प्राण प्रतिष्ठा गरिएको थियो। यो मन्दिरलाई भारतको विन्ध्याचलमा रहेको विन्ध्यवासिनी देवीकै स्वरूप मानिन्छ।
• धार्मिक विश्वास: जो भक्तजन भारतको विन्ध्याचल जान सक्दैनन्, उनीहरू यहाँ आएर पूजा गर्दा उस्तै फल मिल्ने विश्वास गरिन्छ। राजा महेन्द्र र रानी रत्नले पनि यस मन्दिरको जीर्णोद्धारमा सहयोग गरेका थिए।

२. गहावा माई मन्दिर (माईस्थान, वीरगञ्ज)

वीरगञ्जको मुटुमा अवस्थित यो मन्दिरलाई 'माईस्थान' को नामले बढी चिनिन्छ र यसलाई वीरगञ्जको 'ग्राम देवी' (सहरको संरक्षक) मानिन्छ।

• रोचक उत्पत्ति कथा: यस मन्दिरको स्थापना करिब २०० वर्ष पहिले भएको मानिन्छ। भनिन्छ, स्थानीय जिउत महतो कहारलाई सपनामा भगवतीले दर्शन दिई एउटा बाँसको लठ्ठी फाल्न र जहाँ खस्छ त्यहीँ मन्दिर बनाउन आदेश दिएकी थिइन्। लठ्ठी अहिले मन्दिर भएको ठाउँमा खसेपछि त्यहाँ पूजा सुरु गरिएको थियो।
• नामको अर्थ: सुरुमा यो मन्दिर गहावा गाउँको प्रवेशद्वारमा रहेकाले यसलाई 'द्वारदेवी' भनिन्थ्यो। पछि यो क्षेत्रको नाम अनुसार 'गहावा माई' रहन गयो।

पर्व र मेलाहरू

यी दुवै मन्दिरमा बडादशैँको समयमा भव्य मेला लाग्छ। विशेष गरी महाअष्टमी र महानवमीका दिन हजारौंको संख्यामा भक्तजनहरूले बलि चढाउने र पूजा गर्ने गर्दछन्। वीरगञ्जको व्यापारिक र सामाजिक जीवनमा यी मन्दिरहरूको भूमिका निकै महत्वपूर्ण छ र कुनै पनि शुभ कार्य गर्नुअघि यहाँको दर्शन गर्ने परम्परा छ।