गुप्तेश्वर गुफा (Gupteshwor Cave - Parbat)

पर्वत जिल्लाको सदरमुकाम कुश्मा बजार नजिकै कालीगण्डकी नदीको किनारमा अवस्थित गुप्तेश्वर गुफा नेपालकै एक लामो र महत्वपूर्ण धार्मिक गुफा हो। गुफाभित्र प्राकृतिक रूपमा बनेका विभिन्न देवी-देवताका आकृतिहरू र शिवलिङ्गको पूजा गरिन्छ।

इतिहास र खोज

यस गुफाको आधुनिक इतिहास वि.सं. १९९७ (सन् १९४०) देखि सुरु हुन्छ:

• खोज: एउटा हराएको बाख्रा खोज्दै जाँदा स्थानीय रत्नबहादुर कार्कीले सिस्नुको झाडीभित्र यस गुफाको प्रवेशद्वार फेला पारेका थिए।
• भालु दुलो: गुफा पत्ता लाग्नुअघि यसलाई स्थानीयहरूले 'भालु दुलो' भन्ने गर्थे, किनकि त्यहाँ जंगली जनावरहरू बस्ने आशंका गरिन्थ्यो।
• राजकीय भ्रमण: वि.सं. २०१८ मा राजा महेन्द्रले यस गुफाको भ्रमण गरी यसको संरक्षण र विकासका लागि गुठी स्थापना गरिदिएका थिए।

संरचना र लम्बाई

• लम्बाई: यो गुफाको लम्बाई करिब २,००० मिटर (२ कि.मी.) भन्दा बढी रहेको मानिन्छ, जसले गर्दा यसलाई नेपालकै लामा गुफाहरूमध्ये एक मानिन्छ।
• प्राकृतिक बुट्टा: गुफाभित्र चुनढुङ्गाबाट बनेका विभिन्न कलात्मक आकृतिहरू छन्। यहाँ प्राकृतिक रूपमा बनेका शिवलिङ्ग, गणेश, पार्वती र नागेश्वरका मूर्तिहरू देख्न सकिन्छ।
• भौगर्भिक विशेषता: गुफाको भित्री भागमा डंगडंगे खोलाको पानी रसाउने गर्दछ। यहाँ विभिन्न प्रजातिका चमेराहरू समेत पाइन्छन्।

धार्मिक महत्व र पर्वहरू

'गुप्तेश्वर' को शाब्दिक अर्थ 'लुकेका भगवान' भन्ने हुन्छ। धार्मिक आस्थाका साथै गुफाभित्रको रहस्यमयी वातावरणले पर्यटकहरूलाई मन्त्रमुग्ध बनाउँछ। यहाँ विशेष गरी महाशिवरात्रि, चैते दशैं र बालाचतुर्दशी जस्ता पर्वहरूमा भव्य मेला लाग्ने गर्दछ। भक्तजनहरू यहाँ पूजा गर्नाले मनोकामना पूरा हुने र कष्टबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास गर्छन्।