सुपा देउराली (Supa Deurali)

अर्घाखाँची जिल्लाको सन्धिखर्क र शीतगंगा नगरपालिकाको सिमानामा महाभारत पर्वत शृङ्खलाको एक साँघुरो खोंचमा सुपा देउराली मन्दिर अवस्थित छ। यो मन्दिर नेपालको एक प्रसिद्ध शक्तिपीठ र धार्मिक पर्यटकीय स्थल हो।

इतिहास र पौराणिक किंवदन्ती

सुपा देउरालीको उत्पत्तिका बारेमा दुईवटा मुख्य किंवदन्तीहरू प्रचलित छन्:

• खाँचीकी राजकुमारीको कथा: वि.सं. १६०० तिर खाँचीकोटकी एक राजकुमारीको विवाह उनको इच्छाविपरीत भारतको बलरामपुरका राजकुमारसँग गरिदिएको थियो। डोलीमा चढेर जाँदै गर्दा राजकुमारीले हाल मन्दिर रहेको स्थान नजिकै देह त्याग गरिन्। त्यसपछि खाँची राज्यमा महामारी र अनिकाल फैलियो। पछि राजकुमारीको आत्माले शान्ति नपाएको र त्यहाँ पूजा गर्नुपर्ने सल्लाह बमोजिम मन्दिर स्थापना गरिएपछि महामारी शान्त भएको विश्वास गरिन्छ।
• मनकामनासँगको सम्बन्ध: कतिपयले सुपा देउरालीलाई गोरखाकी मनकामना देवीकै अर्को रूप मान्छन्। माइती (खाँची) मा सुपा देउराली र घर (गोरखा) मा मनकामनाका रूपमा उनी प्रकट भएको विश्वास गरिन्छ।

'लाहुरे टाँसिएको' भीरको रोचक कथा

यस मन्दिरको सबैभन्दा चर्चित र अनौठो पक्ष मन्दिर नजिकैको भीरमा रहेको मान्छेको जस्तो आकृति हो। जनश्रुति अनुसार, धेरै समय पहिले एक युवक भारतीय सेनामा भर्ती हुन जाँदै गर्दा सुपा देउरालीमा "यदि म भर्ती भएँ भने फर्किँदा मन्दिरमा पूजा चढाउनेछु" भनी भाकल गरेका थिए। उनी भर्ती भएर फर्किए तर उनले देवीलाई छलेर अर्कै बाटो जान खोजे वा आफ्नो भाकल बिर्सिए। भनिन्छ, देवीको शक्तिले उनलाई त्यहीँको विशाल पहरामा टाँसिदियो। आज पनि सो भीरमा टाँसिएको मानव आकृति स्पष्ट देख्न सकिन्छ, जसलाई 'लाहुरे टाँसिएको भीर' भनिन्छ।

धार्मिक महत्त्व र पूजाआजा

यहाँ शुद्ध मनले मागेको कुरा पूरा हुने जनविश्वास छ। विशेषगरी नयाँ विवाहित जोडीहरू र वैदेशिक रोजगारीमा जानेहरू यहाँ दर्शन र भाकल गर्न पुग्छन्। शनिबार र बडादशैँको समयमा यहाँ ठूलो मेला लाग्छ। भक्तजनहरूले यहाँ बोका, परेवा र नरिवल चढाउने गर्छन्। आधुनिक र व्यवस्थित मन्दिरको निर्माण भने वि.सं. २०४२ मा गरिएको हो। यो मन्दिर सन्धिखर्क-गोरुसिंगे सडकको छेउमै रहेकाले यात्रुहरूले सवारी रोकेरै भए पनि दर्शन गर्ने गर्दछन्।