शिव पूजन विधि

शिव पूजन विधि

शिवरात्रि र भगवान शिवसँग सम्बन्धित अन्य अवसरहरूमा पौराणिक मन्त्रहरूको उच्चारणका साथ भगवान शिवको सोह्रवटा अनुष्ठानहरू (षोडशोपचार) गरिन्छ। भगवान र देवीहरूको १६ अनुष्ठानका साथ पूजा गर्नुलाई षोडशोपचार पूजा (षोडशोपचार पूजा) भनिन्छ।

अन्तर्क्रियात्मक विधि

पूजा भगवान शिवको ध्यानबाट सुरु गर्नुपर्छ। ध्यान शिवलिङ्गको अगाडि गर्नुपर्छ। भगवान शिवको ध्यान गर्दा निम्न मन्त्रको उच्चारण गर्नुपर्छ।

ध्यायेन्नित्यं महेशं रजतगिरिनिभं चारुचन्द्रावतंसं रत्नाकल्पोज्ज्वलाङ्गं परशुमृगवराभीतिहस्तं प्रसन्नम्। पद्मासीनं समन्तात् स्तुतममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाद्यं विश्वबीजं निखिलभयहरं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रम्॥ बन्धूकसन्निभं देवं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्‌। त्रिशूलधारिणं वन्दे चारुहासं सुनिर्मलम्‌॥ कपालधारिणं देवं वरदाभयहस्तकम्‌। उमया सहितं शम्भुं ध्यायेत्‌ सोमेश्वरं सदा॥

Dhyayennityam Mahesham Rajatagirinibham Charu Chandravatamsam Ratnakalpojjvalangam Parashumrigavarabhitihastam Prasannam॥ Padmasinam Samantat Stutamamaraganairvyaghra Krittim Vasanam। Vishvadyam Vishvabijam Nikhila-Bhayaharam Panchavaktram Trinetram॥ Bandhuka Sannibham Devam Trinetram Chandra Shekharam। Trishula Dharinam Devam Charuhasam Sunirmalam॥ Kapala Dharinam Devam Varadabhaya Hastakam। Umaya Sahitam Shambhum Dhyayet Someshwaram Sada॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः ध्यानं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Dhyanam Samarpayami।

भगवान शिवको ध्यान गरिसकेपछि, मूर्तीको अगाडि आवाहन मुद्रा (दुवै हत्केला जोडेर र दुवै औंलाहरू भित्रपट्टि मोडेर बनाइन्छ) देखाउँदै निम्न मन्त्रको उच्चारण गर्नुहोस्।

आगच्छ भगवन्देव स्थाने चात्र स्थिरो भव। यावत्पूजां करिष्यामि तावत्त्वं सन्निधौ भव॥

Agachchha Bhagavandeva Sthane Chatra Sthirobhava। Yavatpujam Karishyami Tavattvam Sannidhaubhava॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः आवाहनं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Avahanam Samarpayami।

भगवान शिवको आह्वान गरिसकेपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै उहाँलाई पाउ धुनका लागि जल अर्पण गर्नुहोस्।

महादेव महेशान महादेव परात्पर। पाद्यं गृहाण मद्दत्तं पार्वतीसहितेश्वर॥

Mahadeva Maheshana Mahadeva Paratpara। Padyam Grihana Maddattam Parvati Sahiteshwarah॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः पाद्यं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Padyam Samarpayami।

पाद्य अर्पणपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै श्री शिवलाई शिर अभिषेकका लागि जल अर्पण गर्नुहोस्।

त्र्यम्बकेश सदाचार जगदादिविधायक। अर्घ्यं गृहाण देवेश साम्बसर्वार्थदायक॥

Tryambakesha Sadachara Jagadadi-Vidhayakah। Arghyam Grihana Devesha Samba Sarvarthadayakah॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः अर्घ्यं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Arghyam Samarpayami।

अब निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै श्री शिवलाई आचमनका लागि जल अर्पण गर्नुहोस्।

त्रिपुरान्तक दीनार्तिनाश श्रीकण्ठशाश्वत। गृहाणाचमनीयं च पवित्रोदककल्पितम्॥

Tripurantaka Dinarti Nasha Shri Kantha Shashvata। Grihanachamaniyam Cha Pavitrodaka Kalpitam॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः आचमनीयं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Achamaniyam Samarpayami।

अब निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै गाईको दूधले स्नान अर्पण गर्नुहोस्।

मधुरं गोपयः पुण्यं पटपूतं पुरस्कृतम्‌। स्नानार्थं देव देवेश गृहाण परमेश्वर!॥

Madhuram Gopayah Punyam Pataputam Puraskritam। Snanartham Deva Devesha Grihana Parameshwara!॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः गोदुग्धस्नानं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Godugdha Snanam Samarpayami।

अब निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै दहीले स्नान अर्पण गर्नुहोस्।

दुर्लभं दिवि सुस्वादु दधि सर्वप्रियं परम्‌। पुष्टिदं पार्वतीनाथ! स्नानाय प्रतिगृह्यताम्॥

Durlabham Divi Suswadu Dadhi Sarva Priyam Param। Pushtidam Parvatinatha! Snanaya Pratigrihyatama॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः दधिस्नानं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Dadhi Snanam Samarpayami।

अब निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै घिउले स्नान अर्पण गर्नुहोस्।

घृतं गव्यं शुचि स्निग्धं सुसेव्यं पुष्टिमिच्छताम्‌। गृहाण गिरिजानाथ स्नानाय चन्द्रशेखर॥

Ghritam Gavyam Shuchi Snigdham Susevyam Pushtimichchhatam। Grihana Girijanatha Snanaya Chandrashekhara॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः घृतस्नानं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Ghrita Snanam Samarpayami।

अब निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै महले स्नान अर्पण गर्नुहोस्।

मधुरं मृदु मोहघ्नं स्वरभङ्गविनाशनम्‌। महादेवेदमुत्सृष्टं तव स्नानाय शङ्‌कर॥

Madhuram Mridu Mohaghnam Swarabhanga Vinashanam। Mahadevedamutsrishtam Tava Snanaya Shankara॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः मधुस्नानं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Madhu Snanam Samarpayami।

अब निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै चिनीले स्नान अर्पण गर्नुहोस्।

तापशान्तिकरी शीता मधुरास्वादसंयुता। स्नानार्थं देवदेवेश! शर्करेयं प्रदीयते॥

Tapashantikari Shita Madhuraswada Samyuta। Snanartham Deva Devesha! Sharkareyam Pradiyate॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः शर्करास्नानं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Sharkara Snanam Samarpayami।

अब निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै ताजा जलले स्नान अर्पण गर्नुहोस्।

गङ्गा गोदावरी रेवा पयोष्णी यमुना तथा। सरस्वत्यादितीर्थानि स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम्‌॥

Ganga Godavari Reva Payoshni Yamuna Tatha। Saraswatyadi Tirthani Snanartham Pratigrihyatam॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः शुद्धोदकस्नानं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Shuddhodaka Snanam Samarpayami।

पञ्चामृत स्नानपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै वस्त्र अर्पण गर्नुहोस्।

सर्वभूषाधिके सौम्ये लोकलज्जानिवारणे। मयोपपादिते देव! गृह्यतां वाससी शुभे॥

Sarvabhushadhike Saumye Loka Lajja Nivarane। Mayopapadite Deva! Grihyatam Vasasi Shubhe॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः वस्त्रं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Vastram Samarpayami।

वस्त्र अर्पणपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई जनै (यज्ञोपवीत) अर्पण गर्नुहोस्।

नवभिस्तन्तुभिर्युक्तं त्रिगुणं देवतामयम्‌। उपवीतं चोत्तरीयं गृहाण पार्वतीपते!॥

Navabhistantubhiryuktam Trigunam Devatamayam। Upavitam Chottariyam Grihana Parvati Pate!॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः यज्ञोपवीतं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Yajnopavitam Samarpayami।

यसपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै चन्दनको लेप वा धुलो अर्पण गर्नुहोस्।

श्रीखण्डं चन्दनं दिव्यं गन्धाढ्यं सुमनोहरम्‌। विलेपनं सुरश्रेष्ठ चन्दनं प्रतिगृह्यताम्‌॥

Shrikhandam Chandanam Divyam Gandhadhyam Sumanoharam। Vilepanam Sura Shreshtha Chandanam Pratigrihyatama॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः गन्धं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Gandham Samarpayami।

गन्ध अर्पणपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई अक्षता अर्पण गर्नुहोस्। (सात पटक धोएको नटुटेको चामललाई अक्षता भनिन्छ)।

अक्षताश्च सुरश्रेष्ठ शुभ्रा धूताश्च निर्मलाः। मया निवेदिता भक्त्या गृहाण परमेश्वर॥

Akshatashcha Sura Shreshtha Shubhra Dhutashcha Nirmalah। Maya Nivedita Bhaktya Grihana Parameshwara॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः अक्षतान् समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Akshatan Samarpayami।

यसपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई फूल र माला अर्पण गर्नुहोस्।

माल्यादीनि सुगन्धीनि मालत्यादीनि वै प्रभो। मयाऽऽनीतानि पुष्पाणि गृहाण परमेश्वर॥

Malyadini Sugandhini Malatyadini Vai प्रभो। Mayaanitani Pushpani Grihana Parameshwarah॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः पुष्पाणि समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Pushpani Samarpayami।

यसपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई बेलपत्र अर्पण गर्नुहोस्।

बिल्वपत्रं सुवर्णेन त्रिशूलाकारमेव च। मयाऽर्पितं महादेव! बिल्वपत्रं गृहाण मे॥

Bilvapatram Suvarnena Trishulakara Meva Cha। Mayaarpitam Mahadeva! Bilvapatram Grihana Me॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः बिल्वपत्राणि समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Bilvapatrani Samarpayami।

यसपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई अगरबत्ती वा धूप अर्पण गर्नुहोस्।

वनस्पतिरसोद्भूतो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तमः। आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्‌॥

Vanaspati Rasodbhuto Gandhadhyo Gandha Uttamah। Aghreyah Sarvadevanam Dhupoayam Prati Grihyatam॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः धूपं घ्रापयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Dhupam Ghrapayami।

यसपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई शुद्ध घिउको दीप अर्पण गर्नुहोस्।

साज्यं च वर्तिसंयुक्तं वह्निना योजितं मया। दीपं गृहाण देवेश! त्रैलोक्यतिमिरापहम्॥

Sajyam Cha Varti Samyuktam Vahnina Yojitam Maya। Deepam Grihana Devesha! Trailokyatimirapaham॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः दीपं दर्शयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Deepam Darshayami।

दीप अर्पणपछि हात धुनुहोस् र नैवेद्य अर्पण गर्नुहोस्। यसमा विभिन्न प्रकारका फलफूल र मिठाईहरू समावेश हुनुपर्छ। निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई अर्पण गर्नुहोस्।

शर्कराघृतसंयुक्तं मधुरं स्वादु चोत्तमम्‌। उपहारसमायुक्तं नैवेद्यं प्रतिगृह्यताम्‌॥

Sharkaraghrita Samyuktam Madhuram Swadu Chottamam। उपहारसमायुक्तं नैवेद्यं प्रतिगृह्यताम्‌॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः नैवेद्यं निवेदयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Naivedyam Nivedayami।

नैवेद्य अर्पणपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई आचमनका लागि जल अर्पण गर्नुहोस्।

एलोशीर-लवङ्गादि-कर्पूर-परिवासितम्‌। प्राशनार्थं कृतं तोयं गृहाण गिरिजापते!॥

Eloshira Lavangadi Karpura Parivasitam। Prashanartham Kritam Toyam Grihana Girijapate!॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः आचमनीयं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Achamaniyam Samarpayami।

यसपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई ताम्बूल (पानको पात) अर्पण गर्नुहोस्।

पूगीफलं महद्‌दिव्यं नागवल्लीदलैर्युतम्‌। ऐलाचूर्णादिसंयुक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम्‌॥

Pugi Phalam Mahad Divyam Nagavallidalairyutam। Ailachurnadi Samyuktam Tambulam Pratigrihyatam॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः ताम्बूलं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Tambulam Samarpayami।

ताम्बूल अर्पणपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई दक्षिणा अर्पण गर्नुहोस्।

हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेमबीजं विभावसोः। अनन्तपुण्यफलदमततः शान्तिं प्रयच्छ मे॥

Hiranyagarbha Garbhastham Hemabijam Vibhavasoh। Ananta Punya Phaladamatah Shantim Prayachchha Me॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः दक्षिणां समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Dakshinam Samarpayami।

दक्षिणा अर्पणपछि, पूजाको थालीमा कपूर बालेर भगवान शिवको आरती गर्नुहोस्।

कदलीगर्भसम्भूतं कर्पूरं च प्रदीपितम्‌। आरार्तिक्यमहं कुर्वे पश्य मे वरदो भव॥

Kadali Garbha Sambhutam Karpuram Cha Pradipitam। आरार्तिक्यमहं कुर्वे पश्य मे वरदो भव॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः आरार्तिक्यं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Aarartikyam Samarpayami।

आरतीपछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवको आधा परिक्रमा गर्नुहोस्।

यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि वै। तानि सर्वाणि नश्यन्तु प्रदक्षिणां पदे पदे॥

Yani Kani Cha Papani Janmantara Kritani Vai। तानि सर्वाणि नश्यन्तु प्रदक्षिणां पदे पदे॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः प्रदक्षिणां समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Pradakshinam Samarpayami।

प्रदक्षिणापछि, निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवलाई मन्त्र र फूलहरू अर्पण गर्नुहोस्।

नानासुगन्धपुष्पैश्च यथा कालोद्भवैरपि। पुष्पाञ्जलिर्मया दत्ता गृहाण महेश्वर॥

Nana Sugandhapushpaishcha Yatha Kalodbhavairapi। पुष्पाञ्जलिर्मया दत्ता गृहाण महेश्वर॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः मन्त्रपुष्पाञ्जलिं समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Mantra Pushpanjalim Samarpayami।

मन्त्रपुष्पाञ्जलीपछि, पूजाको समयमा भएका कुनै पनि त्रुटिहरूको लागि निम्न मन्त्र उच्चारण गर्दै भगवान शिवसँग क्षमा माग्नुहोस्।

आवाहनं न जानामि न जानामि तवार्चनम्‌। पूजां चैव न जानामि क्षमस्व मां महेश्वर॥ अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम। तस्मात्कारुण्यभावेन रक्षस्व पार्वतीपते॥ गतं पापं गतं दुःखं गतं दारिद्र्यमेव च। आगता सुखसम्पत्तिः पुण्याच्च तव दर्शनात्‌॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर!। यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥ यदक्षरपदं भ्रष्टं मात्राहीनं च यद्भवेत्‌। तत्सर्वं क्षम्यतां देव प्रसीद नन्दिकन्धर॥

Avahanam Na Janami Na Janami Tavarchanam। Pujam Chaiva Na Janami Kshamasva Mam Maheshwara॥ Anyatha Sharanam Nasti Tvameva Sharanam Mama। Tasmatkarunayabhavena Rakshasva Parvatipate॥ Gatam Papam Gatam Duhkham Gatam Daridrayameva Cha। Agata Sukha Sampattih Punyachcha Tava Darshanat॥ Mantrahinam Kriyahinam Bhaktihinam Sureshwara!। Yatpujitum Maya Deva Paripurnam Tadastu Me॥ Yadaksharapadam Bhrashtam Matrahinam Cha Yadbhavet। Tat Sarvam Kshamyatam Deva Prasida Nandikandhara॥

ॐ साङ्गाय सायुधाय साम्बसदाशिवाय नमः क्षमा-प्रार्थनां समर्पयामि।

Om Sangaya Sayudhaya Sambasadashivaya Namah Kshama-Prarthanam Samarpayami।

विधि सम्पन्न

भगवान शिवका लागि पवित्र संग्रह

पवित्र धार्मिक विधि र मन्त्रहरूले तपाईंको आध्यात्मिक यात्रालाई सफल बनाओस्