हनुमान मङ्गलबार व्रत कथा

कुनै नगरमा एउटा ब्राह्मण आफ्नी पत्नीसहित बस्दथे। उनीहरू दुवै पति-पत्नी सन्तान नभएका कारण अत्यन्तै चिन्तित थिए। एक समयमा ब्राह्मण भगवान हनुमानको साधना गर्नका लागि जंगलमा गए। उनी दिनहुँ पूर्ण भक्तिभावले हनुमानजीको पूजा-सेवा गर्दथे र निरन्तर उनीसँग पुत्र प्राप्तिका लागि प्रार्थना गर्दथे।

यता घरमा ती ब्राह्मणकी पत्नीले पनि पूर्ण विधि-विधानका साथ प्रत्येक मङ्गलबारको व्रत बस्ने गर्थिन्। व्रतको दिन हनुमानजीको पूजा-अर्चना गरी उहाँलाई भोग अर्पित गरेपछि मात्र उनी आफैं भोजन ग्रहण गर्थिन्। एक पटक कुनै कारणवश ब्राह्मणीले मङ्गलबारको दिन भोजन बनाउन सकिनन्, जसका कारण हनुमानजीलाई भोग पनि लाग्न सकेन। त्यसैले उनी अत्यन्तै दुःखी भइन् र उनले यो निश्चय गरिन् - "अब त म आगामी मङ्गलबार हनुमानजीलाई भोग लगाएर मात्र अन्न ग्रहण गर्नेछु।" आफ्नो प्रतिज्ञा अनुसार उनी छ दिनसम्म यसरी नै अन्न-जल ग्रहण नगरी निराहार बसिन्। धेरै दिनसम्म निराहार बसेका कारण उनको शरीर कमजोर भयो र सातौं दिन मङ्गलबारका दिन उनी मुर्छित भइन्।

त्यही समयमा हनुमानजी उनको भक्तिभाव र समर्पणबाट प्रसन्न भएर उनका सामु प्रकट हुनुभयो। हनुमानजीले बाल रूपमा उनलाई दर्शन दिँदै भन्नुभयो - "म तिम्रो भक्ति, निष्ठा र समर्पणबाट अत्यन्तै प्रसन्न छु। म तिमीलाई एउटा बालक प्रदान गर्दछु, जसले तिम्रो अत्यन्तै सेवा गर्नेछ।" यसरी वरदान दिएपछि हनुमानजी त्यहाँबाट अन्तर्धान हुनुभयो। हनुमानजीबाट वरदान स्वरूप त्यस सुन्दर बालकलाई पाएर ब्राह्मणीको मन प्रफुल्लित भयो। उनले बालकको नाम मङ्गल राखिन्।

केही समयपछि ब्राह्मण जंगलबाट फर्किए। आफ्नो घरको आँगनमा एउटा सुन्दर बालक खेलिरहेको देखेर ती ब्राह्मण अत्यन्तै आश्चर्यचकित भए। उनले आफ्नी पत्नीसँग प्रश्न गरे - "यो बालक को हो?" पत्नीले उत्तर दिइन् - "मैले श्रद्धापूर्वक मङ्गलबारको व्रत बसेकी थिएँ। त्यस व्रतको फलस्वरूप प्रसन्न भएर हनुमानजीले मलाई यो बालक प्रदान गर्नुभएको हो, यसको नाम मङ्गल हो।"

मानिसको स्वभाविक शंकालु प्रवृत्तिका कारण ब्राह्मणलाई पत्नीको यस कुरामा विश्वास लागेन। पत्नीको कुरा झूटो ठानेर उनले मनमनै विचार गरे - "यसले आफ्नो दोष लुकाउनका लागि झूटो बोलिरहेकी छे।" त्यसबेला पतिले केही पनि भनेनन् तर उनको हृदयमा शंका र घृणाको ज्वाला बलिरहेको थियो।

एक दिन ती पति इनारबाट पानी भर्नका लागि जाँदै थिए, उनकी पत्नीले बालक मङ्गललाई पनि लैजान आग्रह गरिन्। पतिले मङ्गललाई आफूसँगै लगे र छलपूर्वक पानीले भरिएको त्यस गहिरो इनारमा उसलाई धकेलिदिए। जब ब्राह्मण पानी लिएर फर्किए र बालकलाई साथमा नदेखेपछि पत्नीले पतिसँग सोधिन् - "मङ्गल कहाँ छ?" ब्राह्मणले केही उत्तर दिनुअघि नै मङ्गल हाँस्दै प्रसन्न मुद्रामा त्यहाँ आइपुग्यो। उसलाई सकुशल देखेर ब्राह्मण अवाक् भए। तर उनी मौन नै रहे।

रातमा साक्षात् हनुमानजीले ब्राह्मणलाई सपनामा दर्शन दिनुभयो। हनुमानजीले ब्राह्मणसँग भन्नुभयो - "तिम्री धर्मपत्नीले श्रद्धापूर्वक मङ्गलबारको व्रत बसेकाले प्रसन्न भएर मैले वरदान स्वरूप उसलाई यो बालक प्रदान गरेको हुँ। तिमी आफ्नी पत्नीको अपमान नगर। नत्र तिमीले त्यसको दण्ड भोग्नुपर्नेछ।" यति भनेर हनुमानजी उनको सपनाबाट अन्तर्धान हुनुभयो।

श्री हनुमानजीका कुरा सुनेर ब्राह्मणको हृदय शान्त भयो र उनलाई आफ्नो गल्तीप्रति अत्यन्तै पश्चाताप भयो। सत्य थाहा पाएर उनी मनमनै अत्यन्तै प्रसन्न भए। त्यसपछि पति-पत्नी दुवै नियमपूर्वक मङ्गलबारको व्रत बस्न थाले, जसको प्रभावले उनीहरूका सबै कष्टहरूको निवारण भयो र उनीहरू सुखी जीवन बिताउन थाले।

यसैगरी जो पनि यस मङ्गलबारको व्रत कथा पाठ गर्छ वा सुन्छ र विधिवत् व्रतको पालन गर्छ, हनुमानजीको कृपाले उसका सबै समस्याहरूको निवारण हुन्छ र उसले सबै प्रकारका सुखहरू प्राप्त गर्छ।

॥ इति श्री हनुमान मङ्गलबार व्रत कथा सम्पूर्ण ॥